Rezystor

Rezystor (zwany też opornikiem) to podstawowy element obwodu elektrycznego. Bardzo często nazywa się go elementem pasywnym, co wynika z jego liniowej charakterystyki prądowo – napięciowej. Oznacza to również, że jego praca (w przeciwieństwie do elementów aktywnych) nie jest wywoływana przez podanie impulsów zewnętrznych.

Rezystor a obwód elektryczny

Ze względu na jego rezystancję występuje na nim spadek napięcia, bądź wymuszenie przepływu określonej wartości prądu wg wzorów:

I = U / R

U = I * R

gdzie:
I – prąd płynący przez rezystor [A]

U – napięcie na zaciskach rezystora [V]

R – rezystancja rezystora [Ω]

Rezystor schemat połączenia

Opornik może być podłączony w sposób równoległy, bądź szeregowy. Łącząc rezystory w konfiguracji szeregowej, uzyskujemy opór zastępczy w wysokości sum poszczególnych rezystancji na każdym z oporników:

Rz = R1 + R2 + … + Rx

gdzie:

Rz – opór zastępczy [Ω]

R1, R2, Rx – rezystancje połączone szeregowo [Ω]

W przypadku konfiguracji równoległej, spadek napięcia na każdym z oporników będzie ten sam, aczkolwiek prąd płynący przez nie będzie zależny od wartości rezystancji każdego z nich. Rezystancję zastępczą liczymy wg wzoru:

1 / Rz = 1 / R1 + 1 / R2 + …. + 1 / Rx

gdzie:

Rz – opór zastępczy [Ω]

R1, R2, Rx – rezystancje połączone szeregowo [Ω]

Rezystory rodzaje

1. Rezystor stały – wartość rezystancji jest stała (zakładając, że rezystor jest idealny).

2. Termistory – wartość ich rezystancji, jest zależna od oddziałującej na nie temperatury. W zależności od tego, czy mamy do czynienia z układami NTC, lub PTC, rezystancja będzie odpowiednio spadać, lub wzrastać przy wzroście temperatury.

3. Fotorezystory – wartość ich rezystancji jest zależna od natężenia padania promieni światła, niekoniecznie w polu widzenia człowieka (czujniki podczerwieni, nadfioletu).

4. Potencjometry – to elementy o stosunkowo niskiej mocy, charakteryzujące się możliwością zmiany rezystancji. Mogą mieć charakterystykę liniową lub logarytmiczną.

Parametry rezystorów

1. Rezystancja nominalna – jest to rezystancja rezystora podana w omach [Ω], może różnić się o rezystancji rzeczywistej ale w granicach tolerancji rezystora.

2. Tolerancja – podawana w % odchyłka rzeczywistej rezystancji względem nominalnej.

3. Moc znamionowa – moc rezystora, którą rezystor może wydzielać w postaci ciepła zachowując swoje parametry.

4. Napięcie graniczne – maksymalne napięcie na zaciskach rezystora.

5. Temperaturowy współczynnik rezystancji – zmiana rezystancji w zależności od temperatury rezystora.

Oznaczenia na rezystorach*

KolorWartośćMnożnikTolerancja
± %
Współczynnik temp.
± ppm/K
1 pasek2 pasek3 pasek4 pasekostatni pasek
czarny 0 × 1 Ω 250
brązowy 1 1 × 10 Ω 1 100
czerwony 2 2 × 100 Ω 2 50
pomarańczowy33× 1 kΩ15
żółty44× 10 kΩ25
zielony55× 100 kΩ0,520
niebieski 6 6 × 1 MΩ 0,25 10
fioletowy77× 10 MΩ0,15
szary88× 100 MΩ0,052
biały99× 1 GΩ
złoty× 0,1 Ω5
srebrny× 0,01 Ω10
brak20

 

  • jeśli pasków jest trzy, to wszystkie trzy oznaczają oporność (w tym trzeci oznacza mnożnik), a tolerancja wynosi ±20%
  • jeśli pasków jest cztery, to trzy pierwsze oznaczają (tak jak w przypadku powyżej) oporność, a czwarty – tolerancję
  • jeśli pasków jest pięć, to trzy pierwsze oznaczają cyfry oporności, czwarty mnożnik, a piąty tolerancję
  • jeśli pasków jest sześć, to jest to opornik precyzyjny i trzy pierwsze oznaczają cyfry oporności, czwarty – mnożnik, piąty – tolerancję, szósty – temperaturowy współczynnik rezystancji (ten pasek może znajdować się na samym brzegu opornika)
  • pierwszą cyfrę oznacza pasek bliższy końca, a między mnożnikiem i tolerancją jest czasem większy odstęp
  • stare oporniki są oznakowane: 1 cyfra – kolor opornika , 2 cyfra – kolor paska, mnożnik – kolor kropki.

Podsumowanie

Oporniki, oznaczane często literą R, są najpopularniejszymi elementami składowymi obwodów elektrycznych. Można je znaleźć w praktycznie każdym schemacie obwodu elektrycznego, niezależnie od jego specyfiki i pełnionej funkcji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *